Książ rusza z gigantyczną rewaloryzacją: 32 800 046,59 zł na wnętrza i park

8 czerwca 2026 roku na Zamku Książ ma być datą, po której trudno będzie mówić o „tym samym” obiekcie. Tego dnia Dorota Karolewska, prezes Zarządu Zamku Książ, oraz minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Marta Cienkowska podpisały umowę uruchamiającą projekt o skali, jakiej w wałbrzyskiej rezydencji nie realizowano od dekad.

Wraz z podpisami wystartowało przedsięwzięcie pod nazwą „Perła na szlaku śląskiego baroku: rewaloryzacja Zamku Książ oraz otoczenia parkowego dla podniesienia atrakcyjności turystycznej regionu wałbrzyskiego”. Budżet jest precyzyjnie policzony: 32 800 046,59 zł. To największy program rekonstrukcyjno-konserwatorski w Książu od ponad pięćdziesięciu lat, a jego finansowanie w zdecydowanej części opiera się o środki zewnętrzne.

Kluczową rolę odgrywa tu wsparcie unijne: projekt otrzymał dofinansowanie w ramach działania FENX.07.01 Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej (priorytet FENX.07 Kultura) Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027. Wartość dotacji wynosi 21 047 560,84 zł.

To historyczny moment dla Zamku Książ. Realizujemy największy remont i program rewaloryzacji od ponad pięćdziesięciu lat. Projekt nie tylko przywróci dawny blask najcenniejszym wnętrzom rezydencji, ale jest również odpowiedzią na konkretne zalecenia konserwatorskie dotyczące zachowania tego wyjątkowego zabytku dla przyszłych pokoleń. Dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Funduszy Europejskich możemy połączyć ochronę dziedzictwa z nowoczesną i dostępną ofertą turystyczną.

Dorota Karolewska, prezes Zarządu Zamku Książ w Wałbrzychu

Piano nobile wraca do gry: prace w najbardziej reprezentacyjnych salach

Najbardziej widoczna dla zwiedzających część inwestycji dotyczy barokowego traktu piano nobile - reprezentacyjnej kondygnacji, w której koncentruje się ceremonialny charakter dawnej rezydencji. To właśnie tu znajdują się przestrzenie o najwyższej randze: od wielkiej Sali Maksymiliana po salony, które przez lata wymagały poważnych prac konserwatorskich. W planach jest kompleksowa interwencja w pomieszczeniach, które mają stać się wizytówką nowej odsłony Książa.

Zakres obejmuje m.in. odnowę następujących wnętrz:

• monumentalnej Sali Maksymiliana,
• Salonu Zielonego, Białego, Orientalnego, Gier oraz Włoskiego,
• stolarki okiennej południowego korytarza przy Czarnym Dziedzińcu.

Ważnym elementem projektu jest także przywrócenie historycznej logiki poruszania się po apartamentach. Zespół architektów i konserwatorów ma odtworzyć dawną amfiladę, która pierwotnie prowadziła z Salonu Włoskiego przez werandę prosto na Taras Zachodni przy Sali Krzywej. Taki układ nie jest wyłącznie „estetycznym dodatkiem” - w rezydencjach tego typu ciąg komunikacyjny budował narrację miejsca, wyznaczał rytm zwiedzania i podkreślał rangę kolejnych przestrzeni.

Pierwsze efekty już latem. Start od Salonu Włoskiego

Zamek zapowiada, że prace będą „pokazywane” turystom etapami, aby nie czekać z udostępnianiem efektów do końca całego przedsięwzięcia. Z harmonogramu wynika, że pierwszym wyraźnym kamieniem milowym będzie oddanie po renowacji jednego z najbardziej wyczekiwanych pomieszczeń.

1. 1 sierpnia – zakończenie pierwszego etapu i udostępnienie po kompleksowej renowacji Salonu Włoskiego.
2. Równolegle – prace nad nową ofertą muzealną i rozwiązaniami dostępnościowymi w budynkach obsługujących ruch turystyczny.
3. W kolejnych etapach – sukcesywne oddawanie zmodernizowanych przestrzeni oraz realizacja zadań w otoczeniu parkowym.

Pierwszy etap prac zakończy się już 1 sierpnia, kiedy po kompleksowej renowacji udostępnimy turystom Salon Włoski. Odzyska on swój dawny splendor z czasów księżnej Daisy i księcia Jana Henryka XV Hochberg von Pless, stając się jednym z najpiękniejszych i najcenniejszych wnętrz udostępnianych zwiedzającym.

Mateusz Mykytyszyn, specjalista ds. komunikacji Zamku Książ

Równocześnie zaplanowano powstanie nowej ekspozycji stałej „Buduar Księżnej Daisy”. Ma to być odtworzenie trzeciej, ściśle prywatnej strefy księżnej, pomyślane jako naturalne rozwinięcie popularnej już wystawy dotyczącej jej apartamentów. W praktyce oznacza to nie tylko nową opowieść muzealną, ale też kolejne wnętrze, które zostanie „wciągnięte” w uporządkowany i spójny program zwiedzania.

Dostępność, cyfrowe zwiedzanie i park: inwestycja także poza murami

Projekt ma łączyć konserwację zabytku z rozwiązaniami, które odpowiadają współczesnemu ruchowi turystycznemu. Zapowiedziano pełną wymianę dźwigów windowych, co ma ułatwić zwiedzanie osobom z dysfunkcjami ruchu oraz starszym. Dla gości z trudnościami sensorycznymi przewidziano pętle indukcyjne w budynku kas i w samym zamku. Pojawić ma się także aplikacja mobilna z audiodeskrypcją dla osób niewidomych i niedowidzących.

Zmieni się również obecność Książa w internecie: planowana jest nowa odsłona strony www oraz wirtualny spacer. To rozwiązania, które mają służyć nie tylko promocji, ale i dostępności – także dla tych, którzy nie mogą przyjechać do Wałbrzycha.

Znaczące prace obejmą też teren wokół obiektu. W rejonie punktu widokowego Grób Olbrzyma zaplanowano odtworzenie historycznych nasadzeń drzew. Władze zamku podkreślają, że to działanie ma wspierać bioróżnorodność flory na tym obszarze. Projekt przewiduje też inicjatywy edukacyjne, nastawione na budowanie świadomości ekologicznej wśród mieszkańców regionu i odwiedzających.

Co to oznacza dla regionu wałbrzyskiego

W zamyśle organizatorów rewaloryzacja ma przełożyć się na skokowy wzrost atrakcyjności turystycznej regionu wałbrzyskiego. Zapowiadane są dziesiątki nowych wydarzeń kulturalnych i społecznych, realizowanych zarówno stacjonarnie, jak i online. W planie jest również podnoszenie kompetencji personelu poprzez specjalistyczne szkolenia oraz tworzenie nowych, stabilnych miejsc pracy w strukturach spółki Zamek Książ.

Umowa podpisana 8 czerwca 2026 roku otwiera więc nie tylko największy od pół wieku remont, ale też szeroki program zmian w tym, jak Książ ma być udostępniany, opowiadany i doświadczany. Pierwszym sprawdzianem będzie tempo prac i sierpniowe otwarcie odnowionego Salonu Włoskiego - zapowiadane jako początek serii kolejnych odsłon odmienionego zamku.