Srebrna Góra na drodze do UNESCO. Przed twierdzą lata pracy i międzynarodowa współpraca

Czy najwyżej położona twierdza górska w Europie wkrótce dołączy do elitarnego grona światowego dziedzictwa UNESCO? Srebrna Góra, wraz z dwoma innymi obiektami z Niemiec i Francji, stoi u progu długiej i wymagającej procedury. Kluczowym zadaniem jest dziś udowodnienie, że te monumentalne budowle mają uniwersalną wartość historyczną. Rozmowy na miejscu z przedstawicielami polskiej i niemieckiej twierdzy ujawniają, że największe wyzwania dopiero przed nami.

Trzy twierdze, jeden cel – międzynarodowa koalicja

Starania o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO rozpoczęły się w sierpniu 2023 roku. Wówczas trzy obiekty – polska Twierdza Srebrna Góra, niemiecka Twierdza Königstein oraz twierdza z Francji (wspólnie z trzecią, włoską) – oficjalnie połączyły siły. Współpraca między zarządcami twierdz układa się dobrze, jednak najtrudniejszy etap dopiero nadchodzi.

Grzegorz Basiński z Twierdzy Srebrna Góra podkreśla, że kluczowa jest teraz akceptacja na szczeblu państwowym. Porozumienie między samymi obiektami to dopiero pierwszy krok. Bez formalnego zaangażowania rządów Polski, Niemiec i Francji dalsze procedury nie ruszą. Do tej pory udało się wypracować wspólne stanowisko, ale teraz potrzebne są konkretne dokumenty i memorandum.

Największe wyzwanie: udowodnić uniwersalną wartość

Przed twierdzami stoi zadanie przygotowania przekonującej argumentacji. Muszą wykazać, że ich historia i architektura mają znaczenie nie tylko lokalne, ale i globalne. To właśnie „wyjątkowa uniwersalna wartość” (OUV) jest podstawą każdego wniosku o wpis na listę UNESCO. Prace nad tą dokumentacją są obecnie priorytetem.

Udowodnienie uniwersalnych i historycznych wartości twierdz górskich z Polski, Niemiec i Francji – to dziś najważniejsze zadanie jakie stoi przed trzema obiektami, starającymi się o wpis na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

André Thieme z Twierdzy Königstein zaznacza, że droga do tytułu jest bardzo długa, a cały zespół jest dopiero na początku. Wierzy jednak, że pierwszy kamień milowy – umieszczenie na polskiej liście informacyjnej – może nastąpić już w 2029 lub 2030 roku. To pozwoliłoby przejść do kolejnych etapów międzynarodowej oceny.

Procedura na lata – nawet dekada czekania

Proces nominacji do UNESCO jest niezwykle skomplikowany i czasochłonny. Już dziś wiadomo, że całość może potrwać nawet dziesięć lat. Po uzyskaniu akceptacji państw konieczne będzie przygotowanie tzw. wniosku połowicznego, a następnie pełnej dokumentacji. Każdy etap weryfikowany jest przez ekspertów i międzynarodowe gremia.

No i tak naprawdę teraz największym krokiem do przeskoczenia jest akceptacja państw-stron, bo same twierdze ze sobą jesteśmy oficjalnie porozumieni, współpracujemy. Teraz państwa muszą podpisać memorandum o współpracy, no i wtedy następny duży krok, czyli taki wniosek połowiczny. No ale ogólnie to jeszcze dużo, dużo lat, bo ta procedura trwa długo…

Grzegorz Basiński, Twierdza Srebrna Góra

Osiągnięcie tytułu dziedzictwa światowego to bardzo długa droga, jesteśmy na jej początku. Rozpoczęliśmy ją zgłoszeniem, teraz chcemy trafić na polską listę tenatywną razem ze Srebrną Górą i wierzymy, że uda się to być może już w 2029 lub 30 roku

André Thieme, Twierdza Königstein

Lokalny kontekst – szansa dla regionu

Dla mieszkańców Srebrnej Góry i okolic wpis na listę UNESCO to nie tylko prestiż, ale realna perspektywa rozwoju turystyki i gospodarki. Twierdza jest już dziś jedną z najważniejszych atrakcji ziemi ząbkowickiej, przyciągającą gości z całej Polski i zagranicy. Status dziedzictwa światowego mógłby zwielokrotnić liczbę odwiedzających, a także ułatwić pozyskiwanie funduszy na konserwację i promocję. Dla lokalnych przedsiębiorców, hotelarzy i przewodników to szansa na nowe miejsca pracy i ożywienie gospodarcze.

Co dalej?

Najbliższym krokiem jest podpisanie memorandum o współpracy między państwami – Polską, Niemcami i Francją. Jeśli to się powiedzie, twierdze złożą wniosek o wpis na krajowe listy informacyjne. Dopiero potem możliwe będzie rozpoczęcie formalnych negocjacji z UNESCO. Mimo że droga jest długa i pełna biurokratycznych przeszkód, zaangażowanie obu stron – zarówno zarządców obiektów, jak i polityków – daje nadzieję, że za kilka lat Srebrna Góra znajdzie się w gronie najcenniejszych zabytków świata. Informacje pochodzą z rozmów przeprowadzonych na terenie Twierdzy Srebrna Góra.